شهر مجازی

ما را دنبال کنید


معرفی شهرستان تاکستان

انتشار : 1395/12/01 نویسنده : مدیرسایت بازدید : 1369 استان : قزوین شهر : تاکستان

معرفی شهرستان تاکستان

شهرستان تاکستان

اطلاعات کلی

کشور: ایران

استان:قزوین

شهرستان:تاکستان

بخش:مرکزی

نام(های) قدیمی :سیاه‌دهن

جمعیت  : ۹۹٬۸۴۱ نفر(تا سال 1390)

زبان‌ گفتاری: تاتی، ترکی ، فارسی

مذهب:شیعه, یهودی(تعداد کم)

ارتفاع از سطح دریا: ۱۲۶۵ متر

ره‌آورد: انگور

پیش‌شماره تلفنی:۰۲۸۲

 

شهرستان تاکستان یکی از شهرستان‌های استان قزوین ایران است. مرکز این شهرستان، شهر تاکستان است. خرمدشت، اسفرورین، نرجه و ضیاءآباد دیگر شهرهای آن هستند. نام پیشین این شهر- یعنی قبل از سال ۱۳۱۴ - سیاه‌دهن (به تاتی: سیادون) بوده است. شهرستان تاکستان، مهمترین منطقهٔ تات‌نشین ایران و حتی جهان است.

 

جمعیت

جمعیت این شهرستان برابر با ۱۷۳٫۵۷۷ نفر (تا تاریخ 1390) بوده‌است . جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۸ بیش از ۹۰۰۰۰ نفر می‌رسد و بعد از قزوین پر جمعیت‌ترین شهر استان است . طبق اعلام یونسکو زبان تاتی در حال انقراض است و نیازمند آن است تا در برنامه‌های تلویزیونی و رادیویی و ساخت برنامه‌های ادبی از مرگ ابن زبان کهن ایرانی جلوگیری شود .

 

موقعیت جغرافیایی

تاکستان در باختر استان قزوین قرار گرفته و مرکز آن شهر تاکستان است. از نظرجغرافیایی در ۴۹ درجه و ۴۲ دقیقه درازای خاوری و ۳۶ درجه و ۰۴ دقیقه پهنای شمالی و در ارتفاع ۱۲۶۵ متری از سطح دریا واقع شده است. این شهرستان در ناحیه جنوب باختری شهرستان قزوین واقع شده و از باختر به استان زنجان، از جنوب به شهرستان بویین زهرا و از شمال و شمال خاوری به شهرستان قزوین محدود می شود. شهرستان تاکستان از شهرها و روستاهای متعدد تشکیل شده است و شهر تاکستان از دو بخش قدیم و جدید پدید آمده که بخش قدیم شهر درناحیه جنوبی واقع شده و بخش جدید شهر, بیش تر به سوی شمال گسترش یافته است. فاصله تاکستان تا قزوین حدود چهل کیلومتر و از طریق جاده آسفالته و بزرگ راه تهران- زنجان به آن متصل است. عوامل اقتصادی از جمله آب و هوای مناسب، حاصل خیزی خاک و دست رسی به آب مورد نیاز برای کشاورزی سبب گسترش و توسعه منطقه تاکستان شده است.راه ها و مسیرهای ارتباطی شهرستان تاکستان عبارتند از:

۱- بزرگ راه تهران - زنجان که از قزوین و تاکستان نیز عبور می کند.

۲- راه اصلی آسفالته تهران - زنجان که از تاکستان می گذرد.

۳- راه های فرعی مختلف که به شهرستان های هم جوار مرتبط می شود.

۴- جاده ترانزیت تهران - اروپا که از شهرستان تاکستان عبور می کند.

 

آب و هوا

شهر تاکستان یکی از شهر های خوش آب و هوای کشور است که زمستانی ملایم و تابستانی معتدل دارد.در این شهر باغ های انگور و درختان میوه فراوانی به چشم می خورند.تعداد فرهیختگان این شهرستان بسیار زیاد می باشند.از جمله حضرت آیت الله شالی امام جمعه و نماینده ولی فقیه قبلی این شهر، از انقلابیون قدیمی و پر آوازه کشور بودند که چند سال پیش از دنیا رحلت فرمودند.آیت الله اسلامی امام جمعه فعلی و نماینده ولی فقیه این شهر نیز از روحانیون بنام و انقلابی کشور می باشند.

 

انگور تاکستان

 

 

نام و زبان تاکستان

مردم در تاکستان به زبانِ خود تاتی یا سیادونیجی (siyâdiniji)  و به شهرِ خود سیادون (siyâden)می گویند.

نامِ پیشینِ شهرِ تاکستان، سیادِهِن یا سیادُهُن هم ثبت شده‌است. برخي بخشِ «-دِهِن» را در نام سيادهن با موردِ مشابهِ آن در نام‌هايِ رودهن و بومهن يکي مي‌دانند. تغيير نام اين شهر از سيادِهِن به تاکستان به سببِ محصولِ انگور اين شهرستان بوده است. تاکستان به معناي باغ انگور است.

نام خانوادگی بیشتر مردم تاکستان که تبار تاکستانی دارند رَحمانی (رَحـمَنی)، طاهِرخانی، صَمَدی، شَقاقی و طاهِری است.

 

بقعه پیر

 

جمعيت‌هايِ زباني

در بخشِ مرکزي فقط ساکنانِ اصليِ شهر به زبان تاتي و فارسي سخن مي‌گويند تعدادي از توابع اين شهر و همچنين مهاجران ساکن در اين شهر به زبان ترکي آذربايجاني تکلم مي‌کنند. آمارِ جمعيتيِ آنان حدود 80,000 تَن مي‌باشد. دو طايفه‌يِ بزرگِ رحماني و طاهرخاني عمده‌يِ جمعيتِ تاکستان را شکل مي‌دهند و بدين‌وسيله از غيرِبوميان متمايز مي‌گردند. در حالِ حاضر شهرِ تاکستان پذيرايِ مهاجرانِ زيادي از نقطه‌هايِ مختلف مي‌باشد. عمده‌يِ اين مهاجران ترکي‌زبان‌اند که از استان‌هايِ ترک‌نشينِ شمالِ غربِ کشور و روستاها و بخش‌هايِ ترکي‌زبانِ خودِ شهرستان آمده و در اين شهر ماندگار شده‌اند.

شمار اندکي نيز از ملّيت‌هايِ ديگر هستند، برايِ نمونه مهاجرانِ عراقي و کارشناسان و فنّي‌کارانِ غربي و يا شرقي‌اي که در کارخانه‌هايِ اين شهر سرگرمِ کاراند. زبانِ ميانجي در ميانِ نسلِ جوان و بيشترِ ميانسالان فارسي‌ست؛ ولي برخي ازميانسالان و بسياري از سالخوردگانِ تاکستاني‌زبان با ترک‌ها به‌راحتي ترکي حرف مي‌زنند، يعني در ميانِ اين گروه‌هايِ سِنّي، رابطه‌هايِ ترک-تات به زبانِ ترکي بوده و هنوز هست. از اين ميان ترک‌ها، کردها و گيلک‌هايي که در اين شهر ساکن‌اند، همگي، اين زبان را مي‌فهمند ولي رابطه‌ها به فارسي‌ست. ترک‌ها، کُردها و فارس‌هايي نيز هستند که اين زبان را به‌خوبي حرف مي‌زنند. به‌سببِ ويژگي‌هايِ آوايي و دستوريِ تاکستاني، فراگيرانِ بيرون از زبان به‌ندرت مي‌توانند به لهجه‌يِ خودِ اين مردم حرف بزنند.

برخي از پدر و مادرها نيز به‌خاطرِمزيت‌هاِ بعديِ فارسي برايِ فرزندانشان، زبانِ فارسي را به‌عنوانِ زبانِ خانه برمي‌گزينند؛ امّا با اين‌حال هنوز بيشترِ مردم با فرزندانشان تاکستاني حرف مي‌زنند. وجودِ شهرک‌هايِ صنعتي و دانشگاهِ آزاد و پيامِ نور موجب روياروييِ فرهنگي بينِ بوميان و غيرِبوميان شده، که همين امر مردمِ بومي را بيشتر به فارسي‌گويي وامي‌دارد. افزون بر همه‌يِ اين‌ها، همچون نقطه‌هايِ ديگرِ جهان در اينجا نيز بر اثرِ روندِ اطّلاع‌رسانيِ رسانه‌اي و همگون‌سازي‌هايِ پيروِ آن، زبانِ تاکستاني دستخوشِ دگرگوني‌هايِ فزاينده‌اي‌ست.

روشن است که فارسي بيشترين اثر را بر گويش‌هايِ اين‌چنيني دارد. افزون بر اثرپذيري‌هايِ واژگاني و دستوريِ رايج ميانِ زبان‌هاِ قوي و ضعيف، همانندي‌هايِ ريشه‌شناختيِ فارسي و تاکستاني نيز اين روند را شتاب مي‌بخشد؛ برايِ نمونه واژه‌يِ zonev در تاکستاني برابر با زانويِ فارسي‌ست، و امروزه بسياري از مردم به‌راحتي به‌جايِ zonev از zânu استفاده مي‌کنند، و (آنگونه که نگارنده از گويشورانِ اين زبان جويا شده) اين بدان سبب است که آن‌ها اين دو را يکي و گاه بدتر، واژه‌يِ تاکستاني را دگرگون شده‌يِ همان برابرِ فارسي مي‌دانند.

يادآور مي‌شود نام‌هايِ اندام‌هايِ بدن از آن دست واژه‌ها هستند که با وجودِ سده‌ها جدااُفتادگي، مي‌توانند در زبان‌هايِ هم‌خانواده با کمترين دگرگوني برجاي بمانند. برايِ نمونه همين زانو در فرانسه genou، در انگليسي knee، در آلماني knie، در روسي koleno و در هندي ghutna گفته مي‌شود. همگيِِ زبان‌هايِ نام‌برده هم‌خانواده و از خانواده‌يِ زبان‌هايِ هندواروپايي هستند.

 

پيشه‌يِ مردمِ شهر

پيشه‌يِ اصليِ مردم کشاورزي و باغ‌داري است و محصولهايي چون (بيش از 33 گونه) انگور، هلو-انجيري (بشقابي)، شليل، يونجه، گندم، آفتابگردان، خيار و... در اين شهر بطورِ انبوه پرورش مي‌يابدتاکستان از توليدکنندگان برجسته مرغ در کشور است.

 

تاريخ

تاکستان که به سرزمین «تات ها» معروف بود در گذشته «سیاده» یا «سیادهن» نامیده می شد. به قول برخی مورخان «سیادهن» یا «سیادهان» تغییرشکل یافته واژه «سه دهان» بوده و خود آن نیز صورت معرب لغت «سه دژان» پارسی است. هم چنین نام «سیادهن» بر روی یکی از کتیبه های دوران هخامنشی - مربوط به ۲۳۰۰ سال قبل - موسوم به پیوتین گرایا نیز حک شده است. این کتیبه که از قدیمی ترین اسناد نوشتاری این شهرستان است، به زبان یونانی نوشته شده است و هم اکنون در موزه شهر وین، پایتخت اتریش نگه داری می شود. دراین کتیبه چنین آمده است: «سیادان (نام پیشین تاکستان) و ساوه از شهرهای سرسبز شمال فلات ایران است.» تاریخ این شهر با ورود اولین دسته های اقوام آریایی به این سرزمین رقم خورده است و در سلسله ها و حکومت های قبل از اسلام در ایران، صعودها و فرودهای بسیاری بر خود دیده است. آثار گچ بری جالب مربوط به دوره ساسانی که در تپه خندو واقع در شمال خاوری تاکستان به دست آمده است، نشانه آبادانی این منطقه در آن دوران است. بر اساس شواهد و بررسی های باستان شناسی انجام شده در تپه خله کو ایجاد هسته اولیه شهر به ۷۰۰۰ سال پیش باز می گردد که همین سندعلمی، تاکستان را جزو قدیمی ترین شهرهای ایران و حتی دنیا قرار می دهد. روی همین اصل باید تحقیقات علمی - در مورد عمر این شهرستان - در این منطقه تکمیل تر شود. این شهرستان با توجه به این که قدیمی ترین شهر منطقه است، قدیمی ترین اثر باستانی این محدوده، یعنی بقعه پیر را نیز در خود جای داده است. هم چنین مسیر عبور جاده قدیمی، پر رفت و آمد و جهانی ابریشم از این شهر بوده است. طی حدود ده هزار سال، این مسیرنقش عظیمی در نقل و انتقال مواد، فرهنگ، آیین، تکنولوژی و ایجاد و توسعه روابط فرهنگی و اقتصادی و نزدیکی ملت ها به عهده داشته و همانند رود بزرگی آسیا را به اروپا پیوند داده است. جاده ابریشم - که افرادی چون کوروش و کراسوس رومی و اسکندر مقدونی بر سر تسلط بر آن جان باختند - به خاطر وجود سنگ ابسیدین و موقعیت استراتژیک مناسب از تاکستان عبور می کرده است. در زمان هخامنشیان برای یکی از راه های ارتباطی ساخته شده توسط داریوش اول چاپارخانه مهمی در تاکستان بنا شد که محل آن روبه روی بقعه پیراست و عده ای وجه تسمیه «سیادان» را به خاطر وجود همین چاپارخانه می دانند. تاکستان در اواخر حکومت شاهان هخامنشی، بعد از مقاومت در برابر سپاه اسکندر و شکست خوردن از او، متحمل خسارات فراوانی شد. طبق تحقیقات و مطالب آورده شده در کتاب «ایستگاه های پارتی» چاپ فیلادلفیای آمریکا (سده اول پیش از میلاد)، تاکستان از شهرهای مهم منطقه بوده و از بخش های سوق الجیشی امپراتوری اشکانیان در باختر کشور به حساب می آمده است. با توجه به اشیای به دست آمده از تپه های باستانی این شهرستان مشخص شده که تاکستان در زمان ساسانیان - آخرین سلسله ایران قبل از اسلام - شهری بسیار آباد بوده است. منطقه تاکستان به هنگام فتح ایران توسط اعراب (در زمان عمربن خطاب) به دست عروه بن زید خل طایی گشوده شد، اما مردم آن بر دین خود استوار مانده و خراج گزار شدند. در زمان امویان و سلجوقیان ناحیه تاکستان از اهمیت زیادی برخوردار بوده است و در زمان ایل خانان با استقرار پایتخت در سلطانیه موقعیت جلگه تاکستان به نحو چشم گیری رونق یافت. آمدن سلطان محمد خدابنده به این شهر, ورق دیگری بر تاریخ این خطه افزود. این توجه و شکوفایی منطقه تاکستان در زمان صفویه هم ادامه پیدا کرد. بناها و مکان های به جای مانده از آن زمان؛ گواه محکمی بر این ادعا است. در ضمن چون تاکستان بر سر راه تهران - اروپا قرار داشته، بیش تر شاهان قاجار نیز به این شهر آمده و مدتی در آن مانده یا از آن می گذشتند و بالطبع مورد توجه و تفقد آنان قرار می گرفته است. این شهرستان هم اکنون یکی از معتبرترین شهرستان های استان قزوین است.

 

منابع

1.دانشنامه آزاد ویکی پدیا [www.wikipedia.org]

2.وبلاگ موسسه آموزش عالی [www.majlesi.blogfa.com]

3.اداره ثبت واحوال تاکستان [www.takestan.Qazvin-nocr.ir]

4.بانک ملی ایران [www.bmi.ir]

5.مرجع شهرهای ایران [www.irancities.ir]

6. [www.anobanini.ir]

7.[www.iranvillage.ir]

8.تبیان [www.tebyan.net]

9.[www.roznamehds.blogfa.com]

گردآوری و بازنشر: گروه گردشگری شهر مجازی ایرانیان


دیدگاه خود را ارسال نمایید

الزامی
الزامی
یک ایمیل معتبر وارد نمایید.

رویداد ها

افزودن رویداد