شهر مجازی

ما را دنبال کنید


مساجد قائنات

انتشار : 1395/12/01 نویسنده : مدیرسایت بازدید : 242 استان : خراسان جنوبی شهر : قائنات

مساجد قائنات

مسجد جامع خضری

این بنای تاریخی مذهبی به استناد کتبیه سر در آن در سال 1230 هجری قمری توسط فردی بنام میر سمیع بنا شد. بنای اولیه آن با خشت و گل بوده و در سال 1341توسط کربلائی حسن بهشتی تجدید بنا گردید اما در زلزله 9شهریور 1347تخریب ومجددا در سال 1351بازسازی شد.با توجه به مصالح موجود و شواهد تاریخی احتمالا بنای مسجد خضری مربوط به دوره صفویه می باشد.این مکان شامل دو قسمت است یکی مسجد و دیگری حسینیه که کاملا چسبیده هستند و در ظاهر یک واحد محسوب میشوند.زیر بنای مسجد 565متر و زیر بنای حسینیه 385که در مجموع 1000متر مربع وسعت دارد.این بنا دارای دو شبستان چسبیده به هم بوده که یکی از شبستانها در سمت شمالی قرار داشته و ستوندار بوده وپوشش آن طاق وچشمه است که چشمه ها با گنبد های عرقچین پوشیده شده بر روی سر ستونهای بسیار ساده ستونهای مسجد سوار شده است شبستان جنوبی دارای سه دالان طویل بوده و هر دالان توسط دیواری از دیگر دالانها جدا شده و توسط روزنه هایی که در دیوارها ایجاد شده دالانها با یکدیگرمرتبط اند محراب اصلی بنا که بسیار ساده می باشد در این بخش از شبستان قرار دارد.پوشش راهروها گهواره ای و با طاق نیم دایره اجرا شده ورودی این بنا بسیار ساده بوده که از طریق یک راهروی کوتاه با شبستان ستوندار شمالی ارتباط دارد.نمای بنا آجر با بند کشی فتیله ای بوده که د رحال حاضر بر روی آن یک لایه اندود سیمان کشیده شده است . دو ورودی دیگر در اضلاع غربی و شمالی قرار داردکه از آنها به ندرت استفاده می شود.با توجه به اینکه شهر قدیمی خضری در اطراف مسجد جامع قرار داشته محدوده حریم مسجد از جهت باستان شناسی اهمیت خاصی دارد.این مسجد به شماره 6653در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده است.

مسجد جامع قاین

 مسجد جامع قاین واقع در مرکز شهرستان قاین از آن بناهایی است که عظمت آن هر بیننده ای را مقهور می کند و به فکر وا می دارد. ساختمان مسجد ناخوداگاه تبحر گذشتگان را در معماری به تو یادآوری می کند بطوریکه اگر اولین بار این مسجد را ببینی ناخوداگاه چشم از آن بر نمی داری چون به هر سو بنگری عظمت است و زیبایی و تعجب که نیاز به تفکر دارد.مسجد در حال حاضر در درون پارکی قرار گرفته است و نمای شرقی و غربی وشمالی آن بسیار زیبا و چشم نواز است.این مسجد  به صورت دو ایوانی است و تنها اثر تاریخی با قیمانده از شهری است که ناصر خسرو در سال 444 هجری از آن دیدن کرده است و در مورد آن چنین می گوید : « شهری بزرگ و حصین است و گرد شهرستان خندق دارد و مسجد ادینه به شهرستان اندر و آن جا که مشهود است تاقی بزرگ است چنانچه بزرگتر از آن در خراسان ندیدم و آن طاق نه در خورد مسجد است و امارات شهر همه به گنبد است »علاوه بر ناصر خسرو افراد دیگری نیز چون مارکوپلو سیاح و جهانگرد ونیزی و ابن حوقل و حمد الله مستوفی نیز از این مسجد یاد کرده اند ، شکوه و عظمت ایوان این مسجد آن چنان است که هر بیننده ای را مجذوب خویش می سازددر مورد تاریخ احداث اولیه مسجد عقاید مختلفی است بطوریکه برخی معتقدند این مسجد بر روی بقایای یک آتشکده ساسانی ساخته شده است و برخی همانند ناصر خسرو زمان احداث آن را اوایل قرن پنجم هجری ذکر کرده اند با توجه به زلزله خیزی قاین احتمالا این مسجد در دوره هایی تخریب و مجددا مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است بر طبق کتیبه های قدیمی که در بخش فوقانی محراب ضلع جنوب غربی قرار گرقته نام جمشید بن قارن بر روی آن نقر شده که به سال 769 هجری مسجد را بازسازی نموده است . این مسجد از دو قبله متفاوت بر خوردار است که یکی به سمت بیت المقدس و دیگری به سمت کعبه ساخته شده است .مساحت مسجد 1470 متر و زیربنای ان 1050 متر مربع می باشد ایوان اصلی آن که از شاهکارهای معماری اسلامی است دارای 18 متر ارتفاع 11 متر عرض و 22 متر طول میباشد .

این بنا در سال 1316 هجری شمسی به شماره 295 در فهرست اثار ملی کشور به ثبت رسیده و تحت حفاظت و مرمت میراث فرهنگی قرار داردبسیاری معتقدند از قلعه کوه تا دژ مرکزی شهر ومسجد جامع یک تونل زیر زمینی وجود داشته و مورد استفاده بوده. احتمال دارد این معبر با مسیر کاریز جعفر آباد یکی باشد که در نزدیکی قلعه کوه معبرش مجزا می گردد.اگر کاوشهای باستان شناسی انجام شود شاید بتوان بسیاری از شگفتی ها را شناسایی و معرفی نمود.مسجد جامع دارای دومحراب است گرچه این مسجد جزو قدیم ترین مساجد ایرانی می باشد ولی محرابهای آن ربطی به تغییر قبله ازمسجد الاقصی به مکه ندارد احتمالا یا ناشی از اختلاف اهل سنت و تشیع در محاسبات قبله یابی بوده یا محراب انتهایی ایوان یک نیایشگاه باشد.

مسجد جامع افین

 مسجد جامع افین مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان قائنات، روستای افین در ۳۰ کیلومتری حاجی آباد مرکز شهرستان زیرکوه قرار دارد.بیشتر  فضاهای معماری این بنا شامل ایوان، مناره ها، دو شبستان زمستانی، گنبدخانه و شبستان‌های تابستانی که در طرفین است و شکوه و زیبایی را به آن هدیه کرده است.ساخت بنا براساس شیوه تک ایوانی است و در مورد زمان ساخت آن ۲ نظر وجود دارد. گروهی آن را از آثار دوره سلجوقی می‌دانند و گروهی معتقدند این مسجد متعلق به دوره تیموری است.از سال ۵۲ عملیات مرمت مسجد جامع افین  آغاز و در سال‌های بعد به مرور عملیات بازسازی روی آن انجام شد. هر چند در سال‌های اخیر نیز اقدامات مرمتی در آن انجام شده اما باز هم کمبود اعتبار مانع اصلی در احیا و نگهداری این بنای تاریخی است و با توجه به طولانی شدن روند مرمت هر چه ساخته می‌شود دوباره در چرخه آسیب قرار می‌گیرد.مسجد جامع افین از نظر سبک معماری و ظرافت، یکی از زیباترین مساجد خراسان جنوبی است. این مسجد  فضاهای مختلفی از جمله ایوان اصلی، شبستان‌های شرقی و غربی و گنبدخانه دارد. در دو طرف ایوان دو ستون گچبری زیبا و یک حاشیه آجرکاری با نقش چلیپا دیده می‌شود. در سرتاسر ایوان در بالا سوره نون والقلم به خط زیبای ثلث نگاشته شده است. در انتهای ایوان نیز کتیبه ای وجود دارد که احتمالاً نام بانی بنا و یا مرمت گر بنا نوشته شده است:(عمل عبدالحسن استاد فخرالدین قاینی)در دو طرف ایوان دو شبستان شرقی و غربی وجود دارد که از طریق آن می‌توان به طبقه دوم بنا و همچنین گنبدخانه راه پیدا کرد.پوشش این قسمت به صورت طاق و تویزه با گنبد در قسمت میانی می‌باشد. گنبدخانه(شبستان زمستانی) از سه فضای مربع شکل تشکیل شده که در دو طرف، طاق و تویزه هایی به شکل خوانچه پوش و در قسمت میانی گنبدی با کاربندی دوازده ضلعی اختری برپایه هشت ضلعی است.ایوان اصلی منبری آجری و زیبادر کنار محراب وجود دارد که با گچ بری ظریف و نقوش هندسی تزئین شده است.محراب ایوان اصلی نیز بسیار پرکار و مورد توجه است. این محراب دارای نقوش مختلف گچ بری می‌باشد، در بالا نقوش اسلیمی و ختایی با اسم جلاله(الله) و در میانه با حدیثی از پیامبر اکرم(ص) با این مضمون:الصلوه عماد الدین من اقامها اقام الدین و من ترکها فقد هدم الدین.گنبد اصلی مسجد یک پوسته و به سادگی و زیبایی هنرمندانه ساخته شده است .در دو جبهه شرقی و غربی بنا دو مناره دارای نقوش زیبای آجری است.این مناره‌ها تا ارتفاع ۵متری به شکل ۶ضلعی بوده که تا چندی قبل صدای موذن از آن بگوش می‌رسیدمنبر مسجد آجری و زیبا و جالب است که درانتهای ایوان ودر کنار محراب اصلی قرار دارد. تزئینات بکار رفته بر روی منبر آجری شامل گچ بری‌های ظریف انواع گره سازی و گل بوته اسلیمی می‌باشد.ایوان اصلی بنا در اثر زلزله ۷۶از بین رفته بخشهایی هم اکنون با همت میراث فرهنگی بازسازی ومرمت گردیده است، این اثر در تاریخ ۱۷ آذر ۱۳۷۷ با شمارهٔ ثبت ۲۱۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

 

گردآوری و بازنشر:گروه بازرگانی آرین

منابع:ویکی پدیا


دیدگاه خود را ارسال نمایید

الزامی
الزامی
یک ایمیل معتبر وارد نمایید.

رویداد ها

افزودن رویداد