شهر مجازی

ما را دنبال کنید


باغمزار

انتشار : 1395/12/01 نویسنده : مدیرسایت بازدید : 412 استان : خراسان رضوی شهر : کاشمر

باغمزار

كاشمر ، دومين شهر زيارتي استان خراسان رضوي به حساب مي آيد و اين به بركت وجود امامزاده ها و اعتقاد مردم اين ديار به اين بزرگواران است.

در كاشمر حداقل يازده امامزاده وجود دارد كه در اين بين چند مورد آن از جمله سيد مرتضي (ع) ، سيدحمزه (ع) و نيز زيارتگاه شهيد مجاهد آيت ا... مدرس (ره) از شهرتي ملي برخوردار بوده و سالانه پذيراي خيل عاشقان و ارادتمندان اهل بيت (ع) از سراسر كشور مي باشد.

خود مردم كاشمر و شهرهاي اطراف نيز به اين امامزادگان اعتقادي تام و تمام دارند به گونه اي كه نذورات فراوان نثار اين مجموعه هاي زيارتي كرده و بارها و بارها براي حل مشكلات و گرفتن حوائج خويش دست به دامان اين وابستگان به خاندان عصمت و طهارت (ع) شده اند.

و اما در اين بين ، امامزاده سيد حمزه (ع) با توجه به قرار گرفتن در مجموعه ي زيارتي سياحتي «باغمزار» و نيز جاي داشتن در قلب شهر كاشمر ، همچون نگيني درخشان بر تارك اين ديار خودنمايي مي كند و مورد توجه ويژه ي عام و خاص مي باشد.

 

سيد حمزه (ع) كيست؟

در اين كه امامزاده ي مدفون در باغمزار كاشمر كيست و آيا فرزند امام موسي كاظم (ع) و يا نواده ي ايشان است ، اقوال مختلفي وجود دارد.

در ارتباط با محل دفن حمزه فرزند امام كاظم (ع) اقوال مختلفي وجود دارد و حتي مقابر و آرامگاه هايي هم با همين نام در سيرجان ، قم ، شيراز ، مدينه ي منوره و چهارفرسنگي كربلا وجود دارد. ولي برخي مورخين ، مقبره ي منسوب به ايشان در كاشمر ( ترشيز ) را واقعي تر مي دانند ، چنان كه اسكندربيك تركمان در كتاب عالم آراي عباسي آنجا كه به اصل و نسب شاه عباس صفوي مي پردازد مي گويد : « به اتفاق جمهور علماي انساب ، از اولاد نامدار حضرت كاظم عليه السلام ، نسب همايون به امامزاده عالي مقام ، ابوالقاسم حمزه كه به قول اصح در سوسفيد ترشيز ( كاشمر ) مدفون و مرقد شريفش مطاف مردم آن ولايت است ، منتهي مي گردد. »

 

حاج ملاهاشم خراساني ، صاحب منتخب التواريخ نيز ضمن نقل همين قسمت از عالم آراي عباسي اضافه مي كند كه: « احتمال مي رود اين قبري كه در سوسفيد ترشيز ( كاشمر ) وجود دارد قبر حمزة بن حمزة بن موسي باشد چون در عمدة الطالب فرموده كه حمزة بن حمزة بن موسي رفت به خراسان و در بدايع الأنوار از كتاب لبّ الأنساب نقل كرده كه حمزة بن موسي در سيرجان كرمانست. »

همين مؤلف يادآوري مي كند كه : « جناب حمزة بن موسي الكاظم برادر ابويني جناب احمد و محمد است كه قبر آن ها در نزديك قبر حضرت عبدالعظيم قرار دارد با بقعه و ضريح نقره و صحن و بارگاه مفصل و در ترشيز ( كاشمر ) كه شش منزلي مشهد مقدس است قبريست كه منسوب است به جناب حمزة بن موسي الكاظم كه جد سلاطين صفويه است و مقبره و صحن بسيار عالي دارد و در اوايل كتاب عالم آراست كه قبرجناب حمزه در آن محل است و موقوفات زياد هم دارد. »

همانطور كه از كتب تاريخي بر مي آيد بقعه و بارگاهي كه در باغمزار كاشمر بنا شده است به حضرت حمزه فرزند موسي بن جعفر (ع) منسوب است و سلاطين صفويه كه خود را از اعقاب حمزة بن موسي (ع) مي دانسته اند در آباداني مجموعه ي مزار اهتمام خاصي داشته اند و درختان سرو چند صد ساله ي باغمزار نيز حكايت از عنايت خاص مردم در سده هاي گذشته بدين مكان مقدس دارد.

 

در مجموع آنچه مشخص است اينكه حضرت سيد حمزه (ع) مدفون در باغمزار كاشمر از فرزندان و يا نوادگان امام هفتم مي باشد كه بر طبق برخي اقوال تاريخي و بنا به باورهاي مردمي ، ايشان به ايران آمده و پس از شهادت حضرت امام رضا (ع) كه خلافت عباسي به دنبال وابستگان امام هشتم بوده و براي سر آنان جايزه گذاشته بودند ، به كاشمر پناه آورده و در منزل يكي از ارادتمندان اهل بيت مشهور به سالار صحرا پنهان مي شود تا اينكه نهايتاً روغن فروشي ازبك به نام خنجر ، ايشان را به شهادت رسانده و سر مبارك ايشان را از تن جدا مي كند كه البته وي موفق نمي شود سر ايشان را به حكومت وقت داده و جايزه اي بگيرد چرا كه در بين راه در دشت ناي ، سالار صحرا و فرزندانش او را گرفته و انتقام امامزاده را از وي مي ستانند كه محل كشته شدن خنجر هم اينك به نام «بيجه خنجر» معروف مي باشد. سالار صحرا سر امامزاده را به همراه پيكر بي سر ايشان در باغ خود دفن كرده و چون مي ترسيدند كه به پيكر ايشان جسارت شود تا مدت ها قبر امامزاده را مخفي داشته بودند تا اينكه در گذر زمان به وسيله ي نوادگان سالار قبر امامزاده به مردم معرفي مي گردد.

 

« باغمزار » كجاست ؟

در يكي از خيابان هاي شمال شهر كاشمر باغي با درختان انبوه و فضاي آكنده از معنويت آرميده است كه از قديم الأيام به باغمزار معروف بوده و مورد توجه ويژه ي مردم قرار داشته است.

اين مجموعه در قديم متشكل از چند قطعه باغ بوده كه به تدريج به هم پيوسته و باغ واحدي را به وجود آورده است. تا همين چند سال پيش باغمزار آكنده از تاك هاي انگور و درختان انار و ساير ميوه ها بود كه با توجه به اجراي طرح جامع ، اينك به صورت باغ ايراني جلوه و جلايي ويژه يافته و در طول سال و به ويژه ايام نوروز و تابستان ، پذيراي خيل عظيم زوار از نقاط مختلف كشور مي باشد.

وسعت عرصه ي اين باغ حدود پنجاه هزار متر مربع بوده و بارگاه حضرت سيد حمزه (ع) در وسط اين مجموعه ي سرسبز قرار دارد كه مجموعه ي بيوتات ، مربعي را تشكيل مي دهد كه از هر طرف 35 متر طول داشته و در مجموع كل زيربناي حرم و بيوتات آن به غير از صحن و غرفه هاي اطراف آن هزار و دويست متر مربع را شامل مي شود.

 

ساختمان بقعه از آثار معماري سال 1399 هجري قمري مي باشد و احتمال مي رود كه قبل از اين تاريخ ساختمان بقعه مربوط به دوران صفوي بوده باشد كه بر اثر حوادث ايام و دخالت عوامل طبيعي ويران شده است ولي ساختمان و صحن و غرفه هاي آن در فاصله ي بين سال هاي 1354 تا 1356 با همت اداره اوقاف كاشمر و افراد خير بازسازي و احداث گرديده است.

در اصلي حرم به صحن جنوبي باز مي شود و ايواني آيينه كاري شده ، اين در را از درهاي كوچكتر جانبي كه اكنون عملاً ورودي هاي اصلي شمرده مي شوند ، جدا مي كند. از همين صحن جنوبي گنبد بزرگ مزار در وسط دو گلدسته رفيع با كاشي هايي به رنگ لاجوردي ديده مي شود.

 

فضاي تحت قبه از ازاره تا زير تاج گنبد ، سراسر آيينه كاري است و كف حرم و ازاره ها تا ارتفاع شانه ي آدمي با سنگ مرمر ليمويي زينت يافته اند. ديواره هاي اين مجموعه نيز به گونه اي زيبا با كاشي هاي معرق ، مزين به گل و بوته و آيات قرآني و نيز اشعاري از حضرت امام خميني (ره) آراسته شده است.

ضريح مطهر كاري است از هنرمندان اصفهاني كه با خط و با نور به زيبايي آراسته شده و كتيبه ي دور ضريح ده بيت را با خط فضايلي نشان مي دهد و اين گونه شروع مي شود : آستان سبط خيرالمرسلين / برده گوي سبقت از عرش برين / حمزة بن موسي جعفر كه هست / بارگاهش بقعه ي اهل يقين.

باغمزار كاشمر ، در كنار تمام زيبايي ها و جذابيت هاي خود ، از زيبايي چشمگير سروهاي باستاني نيز برخوردار است و گفته مي شود كه اين سروها كمتر از هشتصد سال عمر ندارند كه اگر اين گونه باشد مي توان گفت كه ما هم اكنون شاهدان عيني بسياري از وقايع تاريخي خراسان را در كنار خود داريم.

در محوطه ي وسيع باغمزار سرو هاي بسياري وجود دارد كه البته فقط چند مورد آن رنگ باستاني بر خود دارند.

 

باغمزار كاشمر، اولين مجموعه زيارتي در بين امامزادگان استان از نظر ميزان موقوفات يكي از نكات قابل توجه در مورد باغمزار و امامزاده سيد حمزه (ع) اين است كه موقوفات معتبر و پردرآمد اين امامزاده باعث شده است كه چراغ امامزاده پيوسته روشن باشد و از صحن و بارگاه مزار در نهايت احترام ، همواره مراقبت به عمل آيد و اسباب راحتي زوار مزار نيز آماده باشد كه اين خود يكي از جاذبه هاي زيارتي اين مزار شمرده مي شود.

براي اطلاع بيشتر از ميزان و نوع موقوفات سيد حمزه (ع) با رئيس اداره اوقاف و امور خيريه ي شهرستان كاشمر به گفتگو نشستيم.

رئيس اداره اوقاف كاشمر با اشاره به موقوفات گسترده ي باغمزار مي گويد : بقعه ي متبركه امامزاده سيد حمزه عليه السلام ، داراي موقوفه اي است با عنوان موقوفه ي « ابن علي الكاسفي » با حدوداً نه هزار رقبه اعم از مسكوني ، تجاري و زراعي .

 

محمد هادي سلمان مي افزايد : اين بزرگترين موقوفه مي باشد كه واقف يعني ، سيف الدين مظفر سلطان پسر شمس الدين علي كاسفي ، در حدود سال 990 هجري قمري اين املاك را وقف امامزاده سيدحمزه (ع) كرده است كه در حال حاضر تقريباً دو سوم از اراضي سطح شهر كاشمر در پلاك سسفد متعلق به اين موقوفه مي باشد.

سلمان با بيان اينكه درآمد موقوفات متغير است تصريح مي كند : موقوفه ابن علي كاسفي درآمد زيادي دارد و مي توان گفت به طور ميانگين سالانه دويست ميليون تومان ، درآمد آن مي باشد.

وي با اشاره به اينكه بقعه ي امامزاده سيد حمزه (ع) از بقاع شاخص در حوزه ي موقوفات است مي گويد : هزينه هاي نگه داري ، تعميرات ، حقوق خادم و ... هزينه هاي زيادي است كه تماماً از محل موقوفات خود امامزاده تأمين مي شود و البته اخيراً دولت سالانه ده تا پانزده ميليون تومان كمك مي كند كه در كارهاي عمراني مجموعه ي باغمزار هزينه مي شود.

  

وي با تصريح بر اينكه اداره ي اوقاف هنوز آن طور كه بايد و شايد نتوانسته است حقوق موقوفه را از متصرفين بگيرد مي گويد : با توجه به درآمد بالاي موقوفات ابن كاسفي اقدام به مشاركت در طرح هاي مختلف كرده ايم كه به عنوان مثال مجتمع تجاري اوقاف با مشاركت موقوفه ي ابن كاسفي و موقوفه ي مصطفي قلي خان ( مربوط به مسجد جامع كاشمر ) اجرا شده و يا تا كنون دو آپارتمان از مدرسه ي علميه ي امام جعفر صادق عليه السلام ( مدرسه ي عتيق سابق ) خريداري كرده و همچنين سرمايه گذاري هاي ديگري مثلاً در چاپ اسوه ي تهران و يا در سالن نور مشهد داشته ايم و به اين طريق تا جايي كه از دستمان برآمده است براي بقعه ي امامزاده سيد حمزه (ع) و مجموعه ي باغمزار درآمد زايي كرده ايم.

 

سلمان ادامه مي دهد : در سطح استان امامزاده ي ديگري نيست كه تا اين اندازه موقوفه داشته باشد ، ضمن اينكه موقوفات ابن كاسفي با توجه به قرار گرفتن در داخل بافت شهري درآمدزا هم مي باشد.

رئيس اداره اوقاف كاشمر با بيان اينكه در موقوفه ابن كاسفي همه چيز لحاظ شده است مي گويد : واقف تمام مخارج بقعه را مد نظر داشته و متولي را در تمام امور صاحب اختيار دانسته است و اولين وظيفه اي كه بر عهده ي متولي قرار دارد تعمير و نگهداري مجموعه مي باشد.

محمدهادي سلمان به اجراي طرح جامع بازسازي مجموعه ي باغمزار اشاره و اظهار داشت : طرح جامع كه شامل بهسازي و زيباسازي بوده و به صورت باغ ايراني اجرا شده است از سال 1372 آغاز و در سال 1385 به اتمام رسيده و در مجموع بين 500 تا 600 ميليون تومان هزينه شده است كه تمام مخارج اين طرح نيز از محل موقوفات خود امامزاده (ع) تأمين گرديده است.

وي با اشاره به حضور گسترده ي زائرين در طول سال در اين مجموعه و نيز مجموعه ي زيارتي سيدمرتضي (ع) خاطر نشان مي كند : طبق برخي برآوردها ساليانه بين دويست تا سيصد هزار زائر به مجموعه هاي زيارتي كاشمر مي آيند و البته در برخي مقاطع خاص مانند تعطيلات تابستاني و ايام نوروز و به ويژه در سيزدهم فروردين ، شاهد اجتماع جمعيتي در حدود پنجاه هزار نفر زائر در مجموعه ي باغمزار و سيدمرتضي (ع) مي باشيم.

  

وي در پاسخ به سؤال خبرنگار خراسان در ارتباط با امكانات رفاهي مربوط به زوار مي گويد : با توجه به اينكه اكثر زائريني كه به كاشمر مي آيند مجموعه ي سيد مرتضي را براي اتراق انتخاب مي كنند ، لذا اداره اوقاف نيز بيشتر امكانات رفاهي شامل زائرسرا ، حمام ، آشپزخانه و ... را در اين مجموعه پيش بيني كرده و مجموعه ي باغمزار به عنوان يك مجموعه ي زيارتي و سياحتي مطرح مي باشد.

در مجموع بايد گفت موقوفات ارزشمندي كه در اوايل عهد صفويان بر امامزاده سيد حمزه (ع) وقف شده تا به امروز به رونق و آباداني بقعه ي باغمزار كمك شاياني نموده است.

آن گونه كه در متن وقف نامه آمده است 4 سهم از 17 سهم قنات و مزرعه ي سسفد و شش سهم از 17 سهم قنات و مزرعه ي عشق آباد و 4 سهم از 12 سهم قنات و مزرعه ي ممرآباد با جميع توابع و لواحق و ضمائم و ملحقات از باغات و محوطّات به اضافه ي باغي به وسعت سه جريب معروف به باغ كربلايي و چهار باغچه ي ديگر در سسفد و يك طاحونه در همين روستا ، از جمله موقوفات امامزاده مي باشد.

واقف طاحونه ، كمال الدين محمود پسر خواجه علاءالدين نصرا... ، ذكر شده و بقيه ي رقبات موقوفه كلاً به وسيله ي سيف الدين مظفر سلطان پسر شمس الدين علي كاسفي وقف گرديده است.

  

  

 


دیدگاه خود را ارسال نمایید

الزامی
الزامی
یک ایمیل معتبر وارد نمایید.

رویداد ها

افزودن رویداد