شهر مجازی

ما را دنبال کنید


تبلیغ خود را اضافه کنید

معرفی شهر تنگستان


شهرستان تنگستان

شهرستان تنگستان، یکی از ۹ شهرستان استان بوشهر است و دارای دو بخش مرکزی و دلوار است. مرکز این شهرستان شهر اَهرَم است.

 

موقعیت

شهرستان تنگستان دارای ۱۹۲۶ کیلومتر مربع وسعت است و از شمال و مشرق به شهرستان دشتستان، از جنوب شرقی به شهرستان دشتی، از شمال غربی به شهرستان بوشهر و از غرب و جنوب غربی به خلیج فارس محدود است.

پیشینه: سبب نامگذاری این شهرستان به تنگستان این است که در قسمتهای شمالی آن تَنْگهایی صعب العبور وجود دارد و همچنین اراضی آن در فضای کم و تنگِ میان کوه و دریا واقع شده‌است.واژه تنگسیر به افرادی که در این منطقه بخصوص در روستای قباکلکی و اطراف زندگی می کنند گفته می شود. تنگسیر ها در طول تاریخ افرادی شجاع و مهین پرست بوده اند.

 

تندیس رئیس علی دلواری

جغرافیای طبیعی

آب و هوای آن در قسمتهای ساحلی گرم و مرطوب و در قسمتهای مرکزی تقریباً گرم و خشک است .

کوههای تنگستان: کوه قلعه دختر (۱۲۲۰ متر) با امتداد شمالی ـ جنوبی، کوه بِیرَمی ( ۹۵۰ ، ۱ متر) با امتداد شمال غربی ـ جنوب شرقی و کوه سُرخ (۹۹۰ متر) از رشته کوههای زاگرس در آنجا واقع است. قسمتی از رشته کوه مُند نیز در تنگستان امتداد دارد. این شهرستان تَنگهایی دارد، مانند تنگ بِهوش/باهوش و تنگ گَرْوَک.

رودهای مهم آن عبارتند از: رود بهوش یا اهرم، رود خشک که در چهار کیلومتری جنوب شرقی شهر اهرم به رود بهوش می‌ریزد و رودشور/سور با جهت شمالی ـ جنوبی جریان یافته و در دو کیلومتری جنوب غربی آبادی مسیله فخری به رود مند می‌ریزد. دو چشمة آب گرم یکی در روستای اوبا در ۵ر۱ کیلومتری شمال شرقی شهر اهرم، دیگری آب گرم میراحمدی، در روستای آب بویی در دوازده کیلومتری جنوب شرقی شهر اهرم وجود دارد.

 

معادن تنگستان شامل: شن و ماسه (در مسیر رود بهوش)، نفت، گوگرد، گچ و سنگ ساختمانی (در اطراف کوه قلعه دختر) وجود دارد.

زیست بوم تنگستان از گیاهان: کُنار، انجیر، بادام کوهی، مورتلخ، کاسنی و بومادران و از جانوران: گرگ، روباه، کفتار، شغال، پلنگ، قوچ و میش و پرندگانی چون کبک، تیهو و هوبره برخوردار است.

 

بررسی‌های تاریخی

 نام تنگستان و تنگستانی ها و دلاوری هایشان، از دوره زندیه به بعد در منابع تاریخی دیده می‌شود و از همین دوره آنان در حیات سیاسی کشور تأثیری بسزا داشتند. تنگستانیها در ۱۱۷۹/۱۷۶۵ به نیروهای کریم خان زند که قصد داشتند میرمُهَنّا (حاکم بندرریگ که بازرگانان را در دریا و خشکی غارت می‌کرد) را سرکوب کنند، کمک کردند. در ۱۲۰۶ قریة تنگستان محل درگیری لطفعلی خان زند با شیخ نصر، حاکم بوشهر، و رضاقلی خان شاهسَوَند بود که به پیروزی لطفعلی خان منجر شد. در دورة محمدشاه قاجار (۱۲۵۰ـ ۱۲۶۴) تنگستان بلوکی با نخلستانهای بسیار و فاصله آبادیهای آن از یکدیگر نیم فرسخ یا یک فرسخ بوده و شمارة نخلهای آن را بیست هزار تا بوده‌است. در حملة نیروهای انگلیسی به جنوب ایران بر سر مسئلة هرات، اهالی دشتستان و تنگستان به رهبری باقرخان تنگستانی آنان را از بوشهر بیرون راندند. نیروهای انگلیسی در ۱۲۷۳/ ۱۸۵۷ دوباره به بوشهر حمله کردند و تنگستانیها به مقابله با آنان پرداختند، اما نیروهای انگلیسی، با وجود دادن تلفات بسیار، شهر را تصرف کردند. در اواخر سدة سیزدهم، تنگستان ناحیه‌ای با ۳۱ آبادی بوده که قریه‌ای به همین نام، قصبة آن بوده‌است.است از محصولات آنجا گندم، جو، خرما و هندوانه بوده‌است. دشتستانیها از همان زمان اهالی تنگستان را تنگسیر می‌نامیده‌اند.تنگسیر ها در طول تاریخ ایران معاصر افرادی دلیر و مهین پرست بوده اند.

 

نخلستان اهرم

 

در جنگ جهانی اول (۱۳۳۲ـ ۱۳۳۶/ ۱۹۱۴ـ ۱۹۱۸) در حملة مجدد نیروهای انگلیسی به بوشهر، تنگستانیها به رهبری رئیس علی دلواری، شیخ حسین خان چاه کوتاهی و زایر خضرخان اهرمی به مقابله با آنان پرداختند. در این جریان، آبادیهای تنگستان، بویژه دلوار (دلوار کهنه، دلوار نو و قلعه دلوار)، بشدت آسیب دید؛ انگلیسیها بسیاری از نخلهای آنجا را قطع کردند یا آتش زدند. در ۱۳۳۵/ ۱۹۱۷، قاچاق کالا در منطقة تنگستان رواج بسیار داشت و عمدتاً از طریق بندر دلوار صورت می‌گرفت . در ۱۳۳۸ تنگستان پنجاه روستای نزدیک به هم داشت و از بنادر آن (دلوار، عامِری، کَرّی، روسّانی، بولخِیر/بوالخیر و خورْشَعبی)، غلات و خرما و گچ و ماهی صادر، و قند و چای و پارچه و غیره از بحرین وارد می‌شد. واسموسِ آلمانی نیز در ۱۳۰۳ ش در منطقة تنگستان حضور داشت و به عنوان توسعة کشاورزی تعدادی ماشین آلات زراعی وارد منطقه کرد. رکن زادة آدمیت در ۱۳۱۰ ش، تنگستان را بلوکی به مرکزیت اهرم ضبط کرده‌است . به نوشتة وی، محصولات این بلوک، از قبیل جو و مرکّبات و تنباکو، در بازار بوشهر با قماش و دیگر اجناس خارجی معاوضه می‌شده‌است. در ۱۳۱۶ش تنگستان بلوکی به مرکزیت آبادی تنگستان بود و محصولات آن به خارج از بلوک صادر می‌شد. در ۱۳۳۰ش مجموعة دهستانهای سمل، باغک، ساحلی و خاویز (خائیز) از بخش اهرم در شهرستان بوشهر، تنگستان و سواحل خلیج فارس در این قسمت، سواحل تنگستان نامیده می‌شد.

 

دلیران تنگستان با همراهی قوای محلی در جنگ جهانی دوم در مقابل هجوم بریتانیا به جنوب ایران پایداری‌های بسیاری کردند که در این میان رئیسعلی دلواری به عنوان رهبر نظامی و ملا علی تنگستانی به عنوان رهبری دینی در راهبری این پایداری و جهاد نقش اساسی داشته‌اند. از علمای بنام این شهرستان می‌توان به ملا علی تنگستانی نام برد که در زمان قیام مردم تنگستان مرجعیت دینی قیام و مردم منطقه را بر عهده داشته و در اتحاد مبارزان فعالیت بسیار نموده‌است. دلوار یکی از شهرهای تنگستان است که زادگاه رئیسعلی دلواری در این شهر است و در حاشیه خلیج فارس قرار دارد.

در دوره صفویه عده‌ای از ایل زنگنه از کرمانشاه به روستاهای بین اهرم و برازجان (آباد، سمل، گلنگون، گندمریز، ابولفیروز و ننیزک) نقل مکان کردند و حکومت محلی در این قسمت تشکیل دادند که از آن زمان تا اوایل قاجار به این قسمت از استان بوشهر بلوک زنگنه می‌گفتند.در دوره زندیه گروهی از این طایفه خود را از شیراز به تنگستان رساندند و در 10 کیلومتری اهرم به نام دهستان قباکلکی و حومه اسکان کردند و نام زنده بودی را برای خود برگزیدند. این طایفه که یکی از بزرگترین طوایف تنگستان هستند در بین خود افرادی مانند ملا علی تنگستانی و دیگر شخصیتهای مهمی پرورش داده است.واژه تنگسیر به افراد این منطقه گفته می شود.

 

آثار تاریخی و زیارتی

آثار تاریخی و زیارتی شهرستان تنگستان:

روستاي خائيز، امامزاده زين الشهدا شهر اهرم، چشمه آبگرم اهرم، چشمه آب درماني (قوچرك)، سد انحرافي رودخانه باهوش اهرم، قلعه دختر واقع در کوه روستای آباد، قنات تاریخی روستای آباد، تل کوشک روستای آباد، امامزاده شاهزاده زکریا در روستای آباد، امامزاده شاه نعمت الله در روستای آباد، کوشک تاریخی روستای آباد، قلعه دختر روستای آباد، چشمه آبگرم اهرم، قنات تاریخی روستای آباد، خانه رئیس علی دلواری، امامزاده زید ابن علی گلنگون و ...

 

امامزاده زین الشهدا

 

مهمترین آثار تاریخی تنگستان عبارت اند از: ویرانة قلعه‌ای که بنای آن را به پیش از اسلام یا اوایل دورة اسلامی نسبت می‌دهند؛ مقبرة امامزاده آقامیراحمد (از فرزندان امام موسی کاظم علیه السلام و برادر شاهچراغ، متوفی ۱۸۳) در روستای آب بویی؛ مقبرة امامزاده جعفر، واقع در ۵ر۱ کیلومتری شمال شرقی شهر اهرم؛ قلعة زایر خضرخانِ اَهْرَمی در شهر اهرم؛ قلعة تنگستان در آبادی پهلوان کِشی؛ ویرانة قلعه محمدعلی خان، برادر باقرخان تنگستانی در آبادی گُلَکی و نیز قلعه‌ای در آبادی کَلات کهنه که به خاندان خوانین تنگستان منسوب است.

 

روستاها به تفکیک بخش و دهستان

بخش مرکزی

دهستان اهرم:

آباد • گشی • بنیان • تلخ‌آبید • آمار • دم‌روباه‌دان • کناربنی • جمالی زایرحسین • حیدری • بازویی • کناری • منصوری وسطی • منصوری شمالی • منصوری جنوبی • سمل شمالی • اشور • اشکالی محمدحاجی • اشکالی عوض‌حسین • اشکالی سیدی • اشکالی زایرحسین • چاه‌پیر • سمل جنوبی • کندی • شیرمرد • تکون • اشی • مخدان • گلنگون

 

دهستان باغک:

باغک شمالی • باغک جنوبی • گلکی • عالی‌حسینی • سربستی • آب‌بویی • قنبری • کنارپزو • علی‌محمدی • قایدابراهیمی • محمدعبدی • محمدطاهری • حسین‌سادنی • شورکی • انبارک • گادویی • خیاری • چاه‌گاه • منگلی • چهارتل • زیادمال • قباکلکی • سه‌چاه • بنه‌گز • احمدآباد • احشام حاج‌خورشید • کاکلی • سمیل‌علی

 

بخش دلوار

دهستان دلوار:

عالی چنگی • زایرابراهیمی • گورک سادات • گورک خورشیدی • گورک محمدرحیمی • گورک سلیمانی • گورک دژگاه • گورک کله‌بندی • خیش‌اشکن • احشام جمال • احشام سرتل • دهنو • پهلوان‌کشی • گورک مزارحسینی • لیلک • گرگور • چاه‌تلخ شمالی • چاه‌تلخ جنوبی • حاجی آباد • مل‌گپ • باشی • جائینک • علی‌آباد جائینک • دلارمدی • رستمی • محمدعامری.

 

دهستان بوالخیر:

بنجو • بوجیکدو • چاه‌پهن • هدکان • کلات • کری • سالم‌آباد • زیراهک • خورشهابی • عامری • بوالخیر • رستمی • بریکان • گاهی • بربو

 

منبع:

1. ویکی پدیا،دانشنامه آزاد [www.wikipedia.org]

2. وبلاگ علی علایی [www.ali-tangestan.blogfa.com]

3. Buz Sport [www.Buz-sport.ir]

گردآوری وبازنشر: گروه گردشگری شهر مجازی ایرانیان

 

]

جاذبه های گردشگری شهر تنگستان

افزودن جاذبه گردشگری

هتل های شهر تنگستان

افزودن هتل من

رستوران های شهر تنگستان

افزودن رستوران من

شرکت های شهر تنگستان

افزودن شرکت من

رویداد ها

افزودن رویداد